Planten en dieren voeden zich met bronnen zoals zonlicht, water, mineralen en organisch materiaal. Hiermee bouwen en onderhouden zij hun weefsel, en acteren zij in het ecosysteem waar zij deel van zijn. Hetzelfde geldt voor mensen.

Ook initiatiefnetwerken hebben voeding nodig om te kunnen groeien. Bijvoorbeeld: inspiratie, expertise, geld, goede contacten.

Welke factoren zijn nodig om het initiatief te voeden? En welke actoren horen daarbij?

Om gezond te blijven moeten organismen zich beschermen tegen bedreigingen, zoals predatie, storm en uitdroging. Daarom bouwen dieren een schuilplaats. Samenwerking biedt vaak veiligheid, zoals in veel symbiotische relaties tussen soorten, of in kuddes, zwermen of scholen. Concurrentie en afbraak liggen altijd op de loer. Leven is balanceren tussen constructieve (ontwikkeling, groei) en destructieve (dood en afbraak) krachten. 

Welke factoren zorgen voor een veilige ruimte waarin het initiatief zich kan ontwikkelen? Welke actoren zorgen daarvoor?

Maar ook: welke factoren bedreigen die veilige ruimte? Welke actoren doen dat?

Alles wat leeft reproduceert zichzelf, doordat het DNA doorgeeft aan de volgende generatie voor het in stand houden van de soort, en daarmee aan de bijdrage van die soort aan het grotere systeem.

In initiatiefnetwerken gaat voortplanting over het resultaat. Welke beweging zet zich voort als het initiatief succesvol is?

Welke factoren komen in beeld op de vraag waar het initiatief uiteindelijk aan bij wil dragen? Voor wat of wie doe je het allemaal?

In een partnerschap is er wederzijds voordeel. Symbiose is een win-win situatie, waarbij de winst niet voor beide partijen op hetzelfde vlak hoeft te liggen.

Dit is waar vitale netwerken naar streven: taakverdeling en specialisatie waardoor meer mogelijkheden ontstaan.

Wat kun je doen?

Predatie is eenzijdig nemen vanuit het perspectief van de predator en een geven vanuit de ‘prooi’. Predatie in een systeem kan bestaan bij de gratie van het creëren van overvloed, waardoor een soort overleeft ondanks verlies van individuen.

In een relatie tussen mensen neemt de predator meer dan hij teruggeeft. Zo’n relatie is niet lang houdbaar.

Wat kun je doen?

Prooi is de verliezende kant van de relatie met een predator. Eten en gegeten worden. Niet de soort verdwijnt, maar wel enkele individuen of delen van individuen.

In menselijke relaties is de prooi de ‘verliezende’ partij, ofwel de partij die inlevert. 

Wat kun je doen?

Een parasiet dringt binnen in een ander levend organisme. In een parasitaire relatie overleeft de ‘gastheer’ op de lange duur meestal niet.

In netwerken zijn bijvoorbeeld ‘free riders’ parasieten: ze maken misbruik van de inspanningen in het netwerk zonder dat zij daarvoor iets teruggeven. Maar ook een cynicus parasiteert: hij verziekt de verhoudingen.

Wat kun je doen?

Een plaag is een massale afbraak, en ontstaat in een ecosysteem als gevolg van een monocultuur. Hij maakt de weg vrij voor een nieuw evenwicht met meer diversiteit.

Massale aanvallen in menselijke ecosystemen zijn er in soorten en maten: oorlogen, een cyberaanval, corruptie. Een plaag ontregelt en heeft effect op het gehele systeem. Plagen zijn te groot om alleen door het ‘WIJ’ netwerk te worden bestreden. 

Wat kun je doen?

Co-creatie vraagt om partnerschap met vitale ruimte. Het vertrouwen in die vitale ruimte vraagt om voortdurend onderhoud.

• Bewaak de balans tussen geven en nemen.
• Blijf investeren in vitale ruimte.

De predator profiteert ten koste van de pooi. Een predator-prooi relatie put uit. Dit blokkeert vertrouwen en de ruimte om ieders kwaliteiten te benutten.

• Investeer in bewustzijn van wederzijdse afhankelijkheid.
• Intervenieer om balans te brengen in geven en nemen.

Een prooi heeft een zwakke positie in de concurrentiestrijd.

• Ontwikkel een positie in een niche, waar eigen kwaliteit minder concurrentie ondervindt van anderen.
• Verbind je met medestanders om samen sterker te staan.

Een parasiet toont aan dat er zwakke plekken in de verdediging zijn. Ze slopen wat niet goed functioneert.

• Repareer de gaten in de verdediging.
• Reflecteer op de oorzaken van deze zwaktes. Welke afbraak is aan de gang?
• Vindt een gezonde respons in een veranderende omgeving.

Plagen ontstaan bij onbalans en afbraak op grote schaal. Jij kunt ze niet keren. Afbraak in de natuur maakt ruimte voor iets nieuws. Daar kun je op voorsorteren.

• Zoek een veilige schuilplaats.
• Zorg dat je zelf gezond blijft.
• Zorg goed voor jouw WIJ netwerk, en houd de moed erin.
• Zoek versterking bij medestanders.
• Investeer in gezonde netwerken.

Bedenk dat iets nieuws altijd klein begint.